Kiemgetal drinkbak 25 x hoger dan bron

PrintPrint  Stuur doorStuur door
Monsternemer neemt watermonster
Samenvatting: 

Het kiemgetal van water in de veedrinkbak is 25 keer hoger dan in de bron.

Kiemgetal drinkbak 25 x hoger dan bron

Het kiemgetal van water in de veedrinkbak is 25 keer hoger dan in de bron. Dat blijkt uit data van Eurofins Agro, gebaseerd op WaterCheck, het drinkwateronderzoek voor de veehouderij, in het afgelopen jaar.

De resultaten van WaterCheck laten zien dat het drinkwater vaak een stuk viezer is dan op basis van de bronanalyse mag worden verwacht. Behalve het kiemgetal (+2.500%) is ook het aantal coliforme bacteriën (zoals E. coli) in het water fors hoger (+850%).

Twee oorzaken
Daarvoor zijn twee oorzaken. Ten eerste kunnen mestspetters en bezinksel in de drinkbak voor verontreiniging zorgen. Daarnaast kunnen ook via aangetaste leidingen bacteriën of andere verontreinigingen in het water terecht komen, zelfs al is de bak brandschoon.
Naast vervuiling wordt ook regelmatig een hoge hardheid van water geconstateerd. 15% van de ingestuurde waterbakmonsters heeft een hardheid van meer dan 15. Hard water is minder smakelijk en veroorzaakt aantasting in de leidingen.

Veedrinkwater, belang voor goede melkgift
Koeien zijn grootverbruikers van water: hoogproductieve dieren drinken 150 liter per dag, soms wel 20 liter in een minuut! Het belang van goed drinkwater voor voeropname, gezondheid en productie wordt vaak onderschat. De dieren drinken minder als het water viezer smaakt of ruikt. Volgens studies kan vee per uur 7% extra droge stof opnemen, als het drinkwater van goede kwaliteit is (D. Andreen, 2015). Dan kan neerkomen op meer dan 1 kg extra melk per koe per dag.

Veel veehouders laten de waterkwaliteit bij de bron onderzoeken, omdat dit verplicht is. Het onderzoek moet uitwijzen of het water voldoet aan de eisen van OCM en Foqus. Het onderzoek biedt echter veel meer interessante inzichten.

WaterCheck  in de verste drinkbak
Een extra monster nemen in de waterbak maakt bijvoorbeeld het verschil tussen de bron en de drinkbak goed zichtbaar. Ook problemen in de leidingen kunnen via deze weg opgespoord worden. Als de drinkbak die het verst van de bron afstaat wordt getest, is het gehele leidingwerk gecontroleerd. Het verslag van het wateronderzoek biedt een schat aan informatie. Eurofins Agro geeft met WaterCheck een uitgebreid inzicht op de microbiologische en chemische samenstelling, met onderzoek naar de volgende bestanddelen:

  • E.coli
  • Kiemgetal
  • pH
  • Hardheid
  • Mangaan
  • Nitriet
  • IJzer
  • Nitraat
  • Chloride
  • Ammonium
  • Natrium
  • Sulfaat

Bacteriën in bezinksel
Escherichia coli, kortweg e.coli, komt voornamelijk in de drinkbakken voor. Dit komt onder meer doordat deze bacteriën via mestspetters in de bak komen. Bakken die moeilijk schoon te maken zijn, hebben meestal veel E. coli bacteriën, omdat bacteriën veelal in het bezinksel gaan zitten. Er mag maximaal 10 mg/L aan E.coli stammen in het water zitten om het als goed te bestempelen.

Hygiëne in de stal
Het kiemgetal is vooral een indicatie voor de algehele hygiëne in de stal. Het kiemgetal geeft namelijk alle micro-organismen weer, ook de niet-schadelijke bacteriën. Zodra het kiemgetal hoger wordt, is ook de kans op schadelijke bacteriën hoger. Hoe lager het kiemgetal, hoe hygiënischer de stal. De streefwaarde is 10.000 kve/mL.

Ammonium
Bij een verhoogd kiemgetal is meestal ook een verhoogd ammonium te zien. Dit effect is niet zichtbaar in de veengebieden. Water uit veengronden bevat namelijk van nature veel ammonium. Een verhoogd ammoniumgehalte kan leiden tot groei en dus inname van schadelijke bacteriën. Buiten dit wordt ammonium afgebroken in de lever, het kost de koe dus onnodige energie om het overtollig ammonium af te breken. Ammonium tot 2,0 mg/L wordt gezien als goed.

Nitriet en natrium
Een verhoogd nitrietgehalte is een stuk schadelijker. Dit kan namelijk leiden tot bloeddrukverlaging, nierschade en een slechtere weerbaarheid. Een gehalte tot 0,1 mg/L is goed, pas vanaf 1,0 mg/L is afwijkend. Een oorzaak van veel nitriet kan een slecht afgestelde ontijzeringsinstallatie zijn.

Ook een te hoog natriumgehalte kan zorgen voor nierschade en schade aan de hersenen. Het is lastig te zeggen wat de streefwaarde is, omdat natrium afkomstig is van 'gewoon' zout. Hoogproductieve dieren hebben meer zout nodig dan droogstaande koeien of jongvee. Ook milieufactoren als temperatuur zijn van invloed. Desondanks is de norm voor goed drinkwater gesteld op 800 mg/L, maar het feit dat het natriumgehalte pas afwijkend is vanaf 1.500 mg/L laat al zien dat de behoefte verschillend is.

Mangaan en biofilm
De mate waarin mangaan in drinkwater voorkomt, is doorgaans geen probleem voor koeien. Het probleem bij mangaan zit eerder in de leidingen. Dit element zorgt voor het ontstaan van biofilm in met name tyleenleidingen. Hierop groeien bacteriën, gisten en schimmels, waardoor het kiemgetal stijgt.

Hard water en ijzer
Hardheid, pH en ijzer hebben vooral invloed op de smakelijkheid van het water. Schommelende pH en hardheid zorgen ervoor dat het water minder smakelijk wordt. Hardheid heeft te maken met calcium en magnesium. Bij een te lage hardheid van het drinkwater kan de koe te weinig van deze elementen binnen krijgen. Ook een ontharder kan dit veroorzaken. Een waterontharder kan ook andere mineralen uit het water filteren.
IJzertekort in de koe kan zorgen voor diarree en een verminderde opname van andere elementen (koper en zink). Verder kan ijzer zorgen voor roest en aanslag in de leidingen.

Voor ijzer in goed water geldt een max van 0,5 mg/L. Voor de optimum in pH en hardheid moet het water, respectievelijk, van 5 tot 8 en van 4 tot 15 zitten.

Leidingen spoelen
Het ontstaan van een biofilm is een groot probleem, bij vooral tyleenleidingen. Dit is te verhelpen door de leidingen te reinigen. Dit kan door een half uur te spoelen met 2 procent citroenzuur. Daarna even wachten en goed uitspoelen met veel water zodat het zuur verdwenen is. Schoonmaken met een bacteriedodend middel is niet altijd een optie bij runderen, dit verstoort de penswerking en zorgt voor nog meer problemen, kies alleen een middel -biocide- met AT05-toelating.

Meer informatie over:

 

Trefwoorden: