Beregening, bemesting en bodemstructuur, een onafscheidelijk trio

PrintPrint  Stuur doorStuur door
Beregening afstemmen op de bodemeigenschappen
Samenvatting: 
  • Adviesbureau KnowH2O adviseert telers in Nederland en in de rest van de wereld over water in relatie tot bodem en teelt.
  • Er is een duidelijk verband tussen de pF-curve van de bodem en de CEC. Bij beregening is het zaak om hiermee rekening te houden.
  • Bemestingswijzer geeft informatie over de pF-curve en de CEC.

Beregening, bemesting en bodemstructuur, een onafscheidelijk trio

Op het analyseverslag van BemestingsWijzer staat niet alleen informatie over de bemestingstoestand van de bodem. Ook zijn daarop gegevens te vinden over de pF-curve en de CEC. “Tussen bodemstructuur, bodemchemie en beregenen bestaat een duidelijk verband. Houd hiermee rekening”, zegt Gé van den Eertwegh van KnowH2O.

Van den Eertwegh is hydroloog. Vanuit zijn adviesbureau KnowH2O werkt hij zowel voor Nederlandse als voor internationale opdrachtgevers. Hij vertelt: “Bodem- en watervraagstukken zijn heel actueel. Wereldwijd wordt het weer steeds grilliger. Extreme regenval of langdurige droogte komen steeds vaker voor. Voor boeren en tuinders maakt dat het lastiger om efficiënt om te gaan met beregening en bemesting. Te veel water kan leiden tot uitspoeling van meststoffen, terwijl bij langdurige droogte het een grote uitdaging is om de grond weer te bevochtigen.”

Sub-irrigatie
In Nederland is Van den Eertwegh betrokken bij een onderzoek naar sub-irrigatie. Sub-irrigatie is een methode waarbij via het bestaande drainagesysteem de bodem van onderaf via de drains wordt bevochtigd. Het is een alternatief voor beregening met behulp van haspels en spuiten. Voor het succes van sub-irrigatie is de bodemstructuur mede een bepalende factor.

Sub-irrigatie met lokaal grondwater heeft drie voordelen, aldus de hydroloog. “Ten eerste is het minder bewerkelijk dan beregening via haspels. Ten tweede brengt het water de eventueel uitgespoelde meststoffen weer naar boven. De uitgespoelde nutriënten komen zo deels weer beschikbaar voor het gewas. Ten derde verdampt water alleen via de plant en niet via de bodem of het blad.”

De capillaire werking van de bodem bepaalt in hoeverre sub-irrigatie een goed alternatief is voor traditionele beregening. Bij de beoordeling van de capillaire werking kijkt de onderzoeker onder andere naar de pF-curve: “De mogelijkheid voor herbevochting van de bodem is af te lezen uit deze curve. De pF hangt nauw samen met de grondsoort. Op klei- en zavelgronden verloopt deze curve minder vlak dan op zandgrond. Dat bekent dat de zuigkracht van klei- en zavelgronden over en breder vochttraject groter is. Dat maakt dat de bodem gemakkelijker water naar boven trekt en water beter vasthoudt.”

Zoutgehalte
Niet alleen de grootte van de gronddeeltjes blijkt belangrijk voor de pF-curve. Ook de chemische samenstelling van de bodem kan de capillaire werking beïnvloeden. De CEC, de kationenuitwisselingscapaciteit, geeft informatie over de hoeveelheid voedingsstoffen die het klei-humuscomplex kan binden. De CEC kan bezet zijn met calcium, magnesium, kalium, natrium en in mindere mate met ammonium, aluminium, ijzer, mangaan en waterstof.

Met name de verhouding tussen natrium, kalium en calcium in de CEC heeft effect op structuur en het dichtslibben van de grond. Bij een te hoog gehalte natrium en kalium gaan kleideeltjes dichter op elkaar zitten. De capillaire werking van de bodem  kan daardoor worden verstoord.

Van den Eertwegh: “In Nederland is de CEC soms  een beperkende factor. Als dat het geval is, kan je met speciale meststoffen daar dan wat aan doen.” In andere delen van de wereld speelt een slechte CEC vaker  een rol spelen bij beregening, weet hij. “Ik ben bijvoorbeeld betrokken bij een project in de Mekong Delta, Zuid-Vietnam. Telers hebben hier in droge tijd veelal alleen beschikking over brak water. Als zij dit gebruiken, gaat het zoutgehalte van de bodem omhoog. Beregenen gaat dan ten koste van de structuur. Zij staan dus voor het dilemma: gaan we beregenen voor het behoud van de oogst of doen we dat niet en gaan we voor het behoud van een goede bodemstructuur. Lastig. Ik wijs hen erop dat structuurverlies niet zomaar te herstellen is. Daar gaan jaren overheen. Beregenen is voor deze Vietnamese telers op korte termijn beperkt zinvol, maar kost op de lange termijn productie.”

Onafscheidelijk
Van den Eertwegh besluit: “Voor alle bodems over de hele wereld geldt dat er een duidelijk verband is tussen structuur, bemesting, CEC en vocht. Voordat je gaat bemesten of beregenen is het daarom belangrijk om zowel de pF-curve als de CEC te bekijken. Beregening, bemesting en bodemstructuur. Het is een onafscheidelijk trio.”

Meer weten over de pF-curve en de CEC van uw grond? Vraag BemestingsWijzer aan