Meer inzicht in bodemleven

PrintPrint  Stuur doorStuur door
Schimmels in de bodem
Samenvatting: 

Eurofins Agro heeft een nieuwe methode ontwikkeld om bodemleven te bepalen. Voortaan worden op het verslag van BemestingsWijzer de volgende parameters vermeld:

  • Microbiële biomassa
  • Microbiële activiteit
  • Ratio schimmels en bacteriën.

Deze drie parameters geven samen inzicht in de bodemkwaliteit en maken het mogelijk om gerichte maatregelen te nemen zodat het bodemecosysteem in tact blijft.

Meer inzicht in bodemleven

Actief bodemleven is belangrijk voor een goede bodemvruchtbaarheid en -structuur. Het kwantificeren van bodemleven vraagt specifieke kennis. De methodes die tot nu werden gebruikt, waren bewerkelijk en gaven geen volledig beeld. Eurofins Agro introduceert dit jaar een nieuwe, betrouwbare methode die extra informatie geeft over het bodemleven.

De nieuwe methode is gebaseerd op de bepaling van fosfolipidenvetzuren (PLFA). Deze bepaling levert nieuwe kengetallen op die Eurofins Agro voortaan vermeldt op de BemestingsWijzer. “Inzicht in het bodemleven is belangrijk”, stelt Arjan Reijneveld, productmanager bij Eurofins Agro. “Al jaren proberen we boeren, telers en adviseurs meer zicht te geven in bodemvruchtbaarheid en bodemleven. Immers, niet alleen de essentiële nutriënten zijn belangrijk, maar ook de bodemfysische én de biologische kengetallen. De nieuwe biologische kengetallen die we nu vermelden op het verslag, zijn een verder stap naar meer zicht op de complexe bodemprocessen”.

Eurofins Agro draagt met bodemonderzoek en advies bij aan het optimaliseren van gewasproductie, gewaskwaliteit en het efficiënt gebruik van water en nutriënten. Eén van de hulpmiddelen daarbij is het uitgebreide grondonderzoek BemestingsWijzer. In dit onderzoek worden de essentiële nutriënten (chemische bodemvruchtbaarheid), de bodemstructuur (fysische bodemvruchtbaarheid) en het bodemleven (biologische bodemvruchtbaarheid) bepaald.

Belang bodemleven
Micro-organismen in de bodem hebben een groot aantal functies. Het bodemleven zorgt onder andere voor mineralisatie en dus voor de beschikbaarheid van essentiële nutriënten zoals stikstof (N) en zwavel (S) en in beperktere mate fosfaat (P). Daarnaast draagt bodemleven bij aan een betere structuur en dus aan een betere bewerkbaarheid en doorlaatbaarheid van de bodem. Bodems met veel microbiële biomassa hebben bovendien vaak een evenwichtig bodemecosysteem. Ziekteverwekkers hebben dan minder kans om zich te ontwikkelen. Tot slot draagt het microbiële bodemleven ook bij aan de CO2- en/of wateropslag in de bodem.

Verbeterde methode
“We hebben de laatste jaren veel onderzoek gedaan naar het verbeteren van de bepaling van het bodemleven,” vertelt Reijneveld. “Bodemleven kan je op verschillende manieren bepalen: via microscopisch onderzoek, via respiratiemetingen (ademhaling, red.) en via opkweek in petrischalen (voedingsbodems, red.). Al deze methoden zijn echter relatief bewerkelijk en brengen vaak maar een klein deel van het bodemleven in kaart. Wij werken daarom al een poos aan de zogenaamde PLFA-(Phospholipid Fatty Acid Analysis)-methode. PLFA’s zijn speciale vetzuren die aanwezig zijn in alle levende organismen, dus ook in alle micro-organismen. In de bodem worden deze vetzuren snel afgebroken als de micro-organismen dood gaan. Wat er via PLFA wordt gemeten, is dus altijd gerelateerd aan levend bodemleven.”

De methode heeft duidelijke voordelen ten opzicht van de tot nog toe gebruikte methodes, aldus de productmanager: “Het voordeel van de PLFA-methode is dat er snel veel inzicht verkregen kan worden in het zeer complexe bodemleven. Het is ook een methode waar al veel internationaal onderzoek naar is gedaan en waarover veel literatuur beschikbaar is. Dat maakt het eenvoudiger om de gevonden resultaten te beoordelen.”

Drie parameters
Reijneveld: “We zijn nu zover dat we op het verslag van BemestingsWijzer drie parameters kunnen vermelden: de microbiële activiteit , de microbiële biomassa en de verhouding tussen bacteriën en schimmels. Deze drie de parameters geven samen nuttige informatie." Hij legt uit: “We bepalen de activiteit van het bodemleven door te meten hoeveel organische stof het bodemleven afbreekt; de microbiële activiteit microbiële activiteit. Daarnaast bepalen we nu ook de hoeveelheid PLFA in een grondmonster. Dit is een maat voor de totale hoeveelheid levende microbiële biomassa. Op het verslag wordt dit uitgedrukt in hoeveel koolstof (C) er in de microbiële biomassa in de bodem aanwezig is.”

 “De verhouding tussen schimmels en bacteriën geeft onder andere inzicht in het mineralisatieproces. Bodems met relatief veel schimmels zorgen voor de opbouw van de organische stof in de bodem. In bodems met relatief meer bacteriën neemt de hoeveelheid organische stof af door afbraak en in deze bodems zal de stikstof- en zwavelmineralisatie relatief groter zijn. Die stikstof- en zwavel-mineralisatie is soms zeer gewenst voor de gewasgroei, maar soms ook niet omdat de stikstof en zwavel vrijkomt als het gewas niet meer moet investeren in loof, maar in eindproduct”.

Meer onderzoek
De kengetallen op BemestingsWijzer lopen continue mee in diverse proeven zowel in het laboratorium als in het veld. “Het is echter niet zo dat we voor iedere situatie een pasklaar antwoord hebben. Het onderzoek gaat altijd weer verder. Wat in ieder geval wel helder is, is dat er duidelijke relaties bestaan tussen bodemleven en gewasopbrengst en -kwaliteit.”

Reijneveld besluit: “Meer kennis van de biologische parameters van een bodem maakt het uiteindelijk mogelijk om meer gerichte maatregelen te nemen. Je kunt dan bijvoorbeeld denken aan het gebruik bodemverbeteraars zoals compost en dierlijke mest. Door de juiste maatregelen te nemen kan je òf de bacteriën stimuleren òf juist de schimmelpopulatie stimuleren. Alle bronnen van organische stof zijn uiteindelijk vreten voor bodemleven. Een actieve bodem heeft simpelweg voldoende organische bronnen nodig. Dat kunnen trouwens natuurlijk ook gewasresten zijn. Veel bodemleven heeft ook zuurstof nodig. Maatregelen die de bodemstructuur verbeteren hebben ook een positief effect op de bodem. Wij denken dat de nieuwe kengetallen op BemestingsWijzer zullen bijdragen aan een toekomstbestendig bodembeheer.”

Trefwoorden: